ABD Başkanı Donald Trump'ın İran'la temas kurulduğu yönündeki açıklamaları uluslararası gündemi hareketlendirdi. Trump, iki gündür yürütülen görüşmelerin "çok verimli" geçtiğini ve düşmanlıkların tamamen sona erebileceğini ifade ederken, Tahran yönetimi bu iddiaları kesin bir dille reddetti.
İran'dan yapılan açıklamalarda ABD ile herhangi bir müzakerenin gerçekleşmediği vurgulanırken, Washington'un söylemleriyle sahadaki gerçeklik arasındaki fark dikkat çekti.
"PİYASALARI RAHATLATMA HAMLESİ" İDDİASI
Amerikan basınına konuşan kaynaklar, Trump'ın "görüşme" açıklamasının gerçekte somut bir diplomatik sürece dayanmadığını öne sürdü. Aynı kaynaklara göre bu çıkışın, küresel piyasalarda tansiyonu düşürmeye yönelik stratejik bir mesaj olabileceği değerlendiriliyor.
Öte yandan arabulucular üzerinden bazı dolaylı temas girişimlerinin olduğu, ancak bunun resmi ve doğrudan bir müzakere anlamına gelmediği belirtiliyor.
OLASI MUHATAPLAR KİMLER?
Axios'un analizine göre, ABD'nin İran'la doğrudan ya da dolaylı temas kurması halinde öne çıkabilecek isimler sınırlı ve hiyerarşik yapıya bağlı.
MUHAMMED BAKIR KALİBAF
Mohammad Bagher Ghalibaf
İran Meclis Başkanı olan Kalibaf, sistem içinde güçlü ve etkili bir figür olarak öne çıkıyor. Eski Devrim Muhafızları komutanı olan Kalibaf'ın, üst düzey temaslarda "mesaj iletici" rol oynayabileceği ancak doğrudan karar verici olmadığı belirtiliyor.
MÜCTEBA HAMANEY
İran'ın en kritik güç merkezlerinden biri olarak görülen Mücteba Hamaney'in, sistem içindeki etkisi büyük. Ancak kapalı yapısı ve güvenlik hassasiyetleri nedeniyle doğrudan temas ihtimali düşük görülüyor. Nihai kararların bu çevrede şekillendiği değerlendiriliyor.
ABBAS ARAKÇİ
İran Dışişleri Bakanı Arakçi, geçmişte ABD ile yürütülen dolaylı temasların önemli aktörlerinden biri oldu. Diplomasi tecrübesi yüksek olsa da tek başına anlaşma yapma yetkisi bulunmuyor. Daha çok mesaj trafiğini yöneten bir kanal olarak öne çıkıyor.
MESUD PEZEŞKİYAN
İran Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan, yürütmenin başında olsa da sistem gereği nihai karar mercii değil. Bu nedenle doğrudan müzakere sürecinin merkezinde yer alması beklenmiyor.
KARAR MERCİİ NEREDE?
İran'ın siyasi yapısı gereği dış politika ve savaş gibi kritik başlıklarda son söz dini liderlik makamına ait. Bu nedenle olası bir ABD-İran temasında, kamuoyuna yansıyan isimlerden ziyade perde arkasındaki güç dengeleri belirleyici olacak.
Sonuç olarak, Trump'ın "görüşmeler sürüyor" açıklaması ile İran'ın net yalanlaması arasındaki çelişki sürerken, taraflar arasında gerçek bir diplomatik kanal olup olmadığı belirsizliğini koruyor.