FİDAN’DAN SAVAŞ UYARISI: ABD-İSRAİL HATTINDA AYRIŞMA UZATABİLİR

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Suudi Arabistan, Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri’ni kapsayan bölge turunun ardından gazetecilere yaptığı açıklamada, İsrail-ABD ve İran arasındaki savaşa ilişkin çarpıcı değerlendirmelerde bulundu. Fidan, tarafların pozisyonlarındaki değişim, savaşın süresi, Körfez ülkelerinin tutumu ve Türkiye’nin rolüne dair önemli mesajlar verdi.

SAVAŞIN SÜRESİNE DAİR ÖNGÖRÜLER

Fidan, Körfez ülkelerinde savaşın iki-üç hafta daha sürebileceği yönünde bir beklenti olduğunu aktardı. Ancak bu sürenin belirleyicisinin ABD’nin tutumu olacağını vurguladı. İsrail’in, ABD üzerinde etki kurarak ateşkesi engellemeye ve savaşı uzatmaya çalışacağını belirten Bakan, “ABD ve İsrail’in başlangıç pozisyonlarının birbirinden uzaklaştığı yönündeki değerlendirmeler arttı. Bu da savaşın daha uzaması sonucunu doğurabilir” dedi.

Müzakerelerin savaş devam ederken başlamasının zor olduğuna işaret eden Fidan, kısa süreli bir ateşkesin ardından görüşmelerin başlayabileceğini, ancak tarafların sonuç alınamazsa çatışmalara yeniden dönme ihtimalinin göz ardı edilmemesi gerektiğini söyledi.

“SORUN İSRAİL’İN BARIŞ İSTEMEMESİ”

Savaşın başlatıcısının İsrail olduğunu net bir dille ifade eden Fidan, “Sorun, savaşı bitirmeye yönelik planlar olmaması değil. Sorun İsrail’in barış istememesi” diye konuştu. İsrail’in kendisi için kritik askeri ve sanayi hedeflerini ortadan kaldırmadan savaşı durdurmayacağı izlenimi verdiğini, suikastların sürdüğünü belirtti. Bu noktada AB’nin alacağı tutumun önem kazanacağını ekledi.

KÖRFEZ ÜLKELERİNİN ENDİŞELERİ VE ASKERİ KARŞILIK İHTİMALİ

Körfez ülkelerinin, İran’ın saldırılarında neden hedef alındıklarını sorguladıklarını aktaran Fidan, bu ülkelerin “Bizim bu savaşın çıkışıyla bir ilgimiz yok. Bize yapılan saldırı haksız ve buna karşı cevap vermeliyiz” şeklinde bir tutum sergilediklerini söyledi.

Fidan, Körfez ülkelerinin en başından itibaren hava sahalarını ve topraklarındaki üsleri İran’a karşı kullandırmayacaklarını duyurduğunu, ancak İran’ın sivil altyapı ve ekonomik hedeflere yönelik saldırılarının riski artırdığını belirtti. Mevcut durumun devamı halinde Körfez ülkelerinin karşı önlem almak zorunda kalacakları uyarısında bulunduklarını ifade eden Fidan, “Son yoğun saldırılar bunu tetikledi. Risk arttı” dedi.

SAVAŞ SONRASI SENARYOLAR

Savaşın ardından bölgede pek çok şeyin değişebileceğini öngören Fidan, Körfez ülkelerinin savunma sanayi alanında yeni arayışlara girebileceğini söyledi. Ayrıca savaş sonrasında Körfez ülkelerinin İran’dan beklentilerini net şekilde ortaya koyabileceğini, belirli şartların yerine getirilmesi durumunda ekonomik işbirliğine yoğunlaşılabileceğini belirtti. İran’ın ise Körfez’deki ABD üsleri konusunda taleplerle gündeme gelebileceğini ifade etti.

RİYAD TOPLANTISI VE TÜRKİYE’NİN TUTUMU

Suudi Arabistan’ın ev sahipliğinde 19 Mart’ta Riyad’da düzenlenen toplantıya da değinen Fidan, bu toplantının tek gündemle, İran’ın Körfez ülkelerine yönelik saldırıları konusunda bölge ülkelerinin değerlendirmelerini almak amacıyla yapıldığını söyledi. Toplantıda “ortak akıl arayışı” hedeflendiğini belirten Fidan, Türkiye’nin girişimiyle İsrail’in bölgedeki yayılmacılığının yarattığı tehdidin ortak açıklamaya yansıtıldığını vurguladı.

Türkiye’nin süreç boyunca ikircikli bir tavır takınmadığını, hem İsrail’in saldırganlığına hem de İran’ın savaşı yaymaya yönelik eylemlerine karşı net bir duruş sergilediğini belirten Fidan, “Bu savaşın ardından Türkiye’ye olan güvenin arttığını görüyoruz” dedi.

ARABULUCULUK VE DIŞ POLİTİKADA İLKELER

Arabuluculuk konusunda Türkiye’nin istikrar odaklı teklifler sunduğunu belirten Fidan, tarafların kazanç, zafer veya baskınlık kurma arayışı içinde olduğu sürece diplomasinin işlevsiz kalabildiğini ifade etti. Türkiye’nin dış politikada iki temel ilkeye bağlı kaldığını söyledi: “Verilere dayalı, sahici ve profesyonel tespit yapmak; çizgisini değiştirmeden güçlü bir ülke olarak yapıcı etki kullanmak.”

AB İLE İLİŞKİLER

Avrupa Birliği ile ilişkilere de değinen Fidan, Türkiye’nin AB üyeliği hedefinin değişmediğini, ancak Avrupa’da bu süreci yürütecek siyasi iradenin ortaya çıkmasını beklediklerini söyledi. Gümrük Birliği’nin güncellenmesi ve vize serbestisi konularında görüşmelerin sürdüğünü belirten Fidan, AB’nin yasa dışı göç, terörle mücadele ve vatandaş tahliyeleri gibi konularda Türkiye’nin desteğine ihtiyaç duyduğunu hatırlattı. Vize serbestisi için geriye kalan altı madde üzerinde ilgili kurumların çalışmalarını sürdürdüğünü ekledi.